Open brief aan de demissionair Minister

voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media


Geachte minister,

Voordat de politiek het debat over corona en het voortgezet onderwijs de komende weken domineert, spreken wij als Rotterdamse en Amsterdamse schoolleiders gezamenlijk een aantal zorgen uit over de ontwikkeling en het welzijn van onze leerlingen. Laat de leerlingen weer naar school komen, focus daarbij niet op die anderhalve meter en geef ons als scholen het vertrouwen en de ruimte om dit zo goed mogelijk te organiseren.

Het elastiek dreigt te knappen

We hebben in het voortgezet onderwijs het spreekwoordelijke elastiek behoorlijk uitgerekt het afgelopen jaar. We zijn trots op onze leerlingen, op hun ouders, op onze medewerkers en ook wel een beetje op onszelf. We zijn trots dat we het afgelopen jaar met elkaar steeds oplossingen hebben gevonden in steeds wisselende omstandigheden, waarbij we er steeds voor hebben gezorgd dat onze leerlingen onderwijs konden blijven genieten. Maar het elastiek dreigt te knappen.

De ontwikkeling en de mentale gezondheid van tieners staat onder druk, mede doordat in deze coronacrisis alle pijlers waar ons onderwijs op is gebaseerd wegvallen: leerlingen voelen geen autonomie (er wordt hun veel opgelegd), geen competentie (de ‘oude’ lat wordt niet gehaald;) en geen verbondenheid (anderhalve meter; weinig sociale contacten, wat nou juist zo belangrijk is voor de ontwikkeling). We maken ons daar ernstig zorgen over en vinden dat er snel iets moet gebeuren.

Leerlingen weer naar school

Alleen gezonde examenleerlingen en kwetsbare leerlingen krijgen nu les op school. Veruit de meeste leerlingen zitten thuis, terwijl alle leerlingen de fysieke school op dit moment hard nodig hebben. Als scholen kunnen wij het gevoel van competentie bij onze leerlingen vergroten. We kunnen ervoor zorgen dat ze hun cognitieve, persoonlijke en sociale ontwikkeling weer kunnen verbreden, dat ze zich weer kunnen ontwikkelen in en verbonden voelen met hun omgeving. We zien dat het gebrek aan sociale contacten, gebrek aan beweging en gebrek aan leuke activiteiten steeds zwaarder beginnen te wegen. Ze houden dit niet lang meer vol. De schade die leerlingen nu oplopen is echt groter dan de schade van alleen studiestof niet tot zich hebben genomen.

Veilig naar school?

We verwachten na de voorjaarsvakantie weer op school te mogen lesgeven en dat is ook écht nodig. Leerlingen moeten simpelweg weer naar school. Tegelijkertijd maken we ons zorgen om de gezondheid van onze leerlingen en medewerkers als er weer grote groepen naar school komen.

De oplossingen die tot nu toe worden bedacht zijn schijnoplossingen. Het door het OMT voorgestelde testbeleid zorgt ervoor dat binnen korte tijd een groot deel van de leerlingen weer thuis zit, omdat zij en/of hun docenten in quarantaine moeten. De anderhalve-meter-maatregel tussen leerlingen is niet te handhaven. We onderzoeken al maanden verschillende scenario’s. We leggen onze plannen voor aan docenten, leerlingen en oudergeledingen, maar we komen er niet uit. Hoe we ook passen en meten en welke scenario’s we ook bedenken; het is onmogelijk om onderwijs in al haar facetten op een goede manier aan te bieden op anderhalve meter van elkaar.

Laten we met elkaar gewoon erkennen dat de leerlingen weer naar school moeten en dat dit risico’s met zich meebrengt, voor leerlingen én medewerkers. De risico’s voor leerlingen zijn echter groter wanneer we de scholen dicht houden. Laat die anderhalve meter tussen leerlingen los! Dat maakt het ook eenvoudiger de anderhalve meter tot medewerkers wél te bewaren. Verder kunnen we het risico voor medewerkers verkleinen door hen de mogelijkheid te geven zich zo snel mogelijk te laten vaccineren.

Het onderwijs heeft vertraging

In de media en door politici wordt veel gesproken over achterstanden. Maar leerlingen hebben geen achterstand, het onderwijs heeft vertraging. Dat is een cruciaal verschil. Het is aan ons om een oplossing te verzinnen voor die vertraging. En die oplossing is niet voor iedere leerling hetzelfde. Veel leerlingen zijn binnen de beperkte mogelijkheden die we ze bieden hard aan het werk. Hetzelfde geldt voor onze docenten. Misschien wordt er minder kennis opgedaan doordat niet het hele onderwijsprogramma doorgaat. Maar wat leren onze leerlingen veel in deze periode: flexibiliteit, zelfstandigheid, leven in crisis, omgaan met teleurstellingen en onzekerheid, inventief omgaan met wat allemaal niet meer mag, multitasken, werken met heel veel digitale programma's. Het zijn waardevolle lessen voor de toekomst. Dat erkennen is belangrijk. Blijven spreken over opgelopen achterstanden, alleen maar de aandacht richten op de kwalificatie, doet geen recht aan wat onze leerlingen nu ervaren en leren. Laten we de problemen die zijn ontstaan niet afwentelen op de leerlingen, door hen zich weer te laten voegen in het systeem. Het zou mooi zijn wanneer het systeem zich wat flexibeler opstelt naar die leerling. Daarbij hoeft de lat overigens niet lager gelegd te worden.

Een nieuwe start

Onze eerste opdracht is de leerlingen weer in onze gebouwen te laten landen, aandacht te besteden aan de pedagogiek van de groep en het individu. Daarnaast meten wij de nieuwe beginsituatie, om te bepalen welk traject per individu het best passend is.

Net als altijd zal de conclusie zijn dat leerlingen zich in een verschillend tempo ontwikkelen. De laatste keer dat het onderwijs met een vergelijkbare situatie te maken had was in WO II. Het was toen heel normaal dat leerlingen wat langer over hun middelbare school deden. Een breed maatschappelijk aanvaarden dat dit coronajaar ertoe kan leiden dat een middelbare schoolcarrière langer kan duren, is noodzakelijk.

Wanneer het normale leven weer een aanvang neemt moeten ook onze leerlingen weer de vrijheid proeven en niet koste wat het kost aan een inhaalprogramma worden gezet. Laat het systeem even het systeem en geef ons de gelegenheid maatwerk te leveren. Het zou ons enorm helpen als we ruimte krijgen. Wij hebben het volle vertrouwen dat onze leerlingen het willen en kunnen. Het vergt flexibiliteit van scholen en van docenten, maar ook dat kunnen we, willen we en is nodig.

Ondersteuning is welkom

De uitvoering van een nieuwe start verschilt per school. Dat kan ook niet anders. De gebouwen, de opleidingen en het type leerling zijn hiervoor bepalend. In ons grootstedelijk milieu komen we alle smaken tegen. Om maatwerk aan leerlingen te kunnen bieden hebben we wel ondersteuning nodig: geld en, nog belangrijker, de juiste mensen om hiermee aan de slag te gaan. Laat ons zelf bepalen hoe we dit doen; we vinden dat we dat vertrouwen inmiddels wel verdiend hebben.

Nu zien we vooral dat het lonkend perspectief van de toegezegde zak met geld (het Nationaal Onderwijsplan) op enthousiasme kan rekenen bij instituten die onze leerlingen wel willen helpen met het wegwerken van die vermeende achterstanden, uiteraard tegen betaling. Lente-, zomer- en herfst scholen zullen hiervoor worden ingericht. En er zal ook wel veel beleid moeten worden gemaakt en veel worden verantwoord. Alle goede bedoelingen ten spijt, het is wat ons betreft niet de juiste weg.

Bied als overheid ook de gelegenheid op andere momenten of gespreid examen te doen. In gesprek met leerlingen blijkt het doorgaan van het examen belangrijk. Van vervolgopleidingen vragen we flexibiliteit, door meer dan één instroommoment te bieden voor leerlingen die examen hebben gedaan. Stel ons in de gelegenheid onze nieuwe leerlingen met warmte ontvangen en hen op maat te begeleiden naar het juiste niveau. We willen geen geforceerde advisering, maar de ruimte om te ontdekken wat het kind echt kan op dit moment in zijn leven. Geef ons die ruimte. En natuurlijk is ook flexibiliteit van de Onderwijsinspectie welkom, bijvoorbeeld door normen als onder- en bovenbouwsnelheid even los te laten. Laat het allemaal maar even zo, we gaan onze leerlingen echt passend onderwijs geven.

Tot slot

Met deze lange brief vragen we om een snelle heropening van onze scholen en ruimte en vertrouwen om zelf ons onderwijs vorm te geven.

Deze brief is ondertekend door directeuren en rectoren van Rotterdamse en Amsterdamse scholen voor voortgezet onderwijs.


Ondertekend door

Rotterdamse schoolleiders

Jan-Wouter Koning                       rector Montessori Lyceum Rotterdam

Arjan van den Bosch                     plv. rector Laurens Lyceum

Sebastiaan Cooiman                    rector Rudolf Steiner College Rotterdam

Raoul Majewski                             rector-bestuurder Emmauscollege

Ad Keller                                         rector Krimpenerwaard College

R. Toes en L.S. van Wezel           CvB Wartburg College

C.J. Hoekman                                 directeur Wartburg College De Swaef

M.A. van der Meijden                   directeur Wartburg College Revius

P.A. Zevenbergen                         directeur Wartburg College Guido de Brès

Melle de Vries                                vz College van Bestuur GSR Rotterdam

Tessa Zwarts                                  directeur onderwijs GSR Rotterdam

E.M. Olislagers                                directeur De Passie Rotterdam

Stytia de Leeuw                              rector Stedelijk Gymnasium Schiedam

Yolande de Beer                             directeur scholengroep Het Lyceum                                                           Rotterdam /LMC-VO

Marco Meily                                    directeur Horeca Vakschool Rotterdam

Florence Weytingh                        directeur Montessori Mavo Rotterdam

Ilyas Bagci                                       directeur scholengroep Lyceum                                                           Kralingen/ LMC-VO

Sietske Grinwis                              directeur Mavo Centraal

Pieter van Dijk                                directeur Young Business School                                                           Rotterdam

M. van Zanten                                directeur scholengroep De Toorop                                                           Mavo/ LMC-VO

E. Petersen                                      directeur Het Vak College Hillegersberg

G. Kruit                                             directeur De Roncalli Mavo

Renée Bouwer                                directeur scholengroep LMC-VO

Nanda van Lent                              directeur Montfort College

Wouter van der Kolk                     directeur Het Zuiderpark College            

Ale Wynia                                         directeur Veenoord       

Jamie Visser                                     directeur scholengroep LMC-VO

Ellen Wesdorp                                 directeur Het Praktijkcollege Charlois

Amanda van Loon                          directeur Het Praktijkcollege Zuidwijk

Jessica Jansen                                 directeur Het Praktijkcollege Centrum

Hans van der Moolen                    directeur scholengroep LMC-VO

Aad van der Sluijs                           directeur PT010 Theater en Dans

Burt Aurik                                         directeur De Theaterhavo/vwo

Sander Tetteroo                             directeur Havo/VWO voor Muziek en                                                            Dans

Priscilla Mahadew                          directeur De Mavo voor Theater

Hicham al Arrag                              directeur Rotterdam Designcollege

Leezan van Wijk                             rector Marnix Gymnasium

Vincent Haringa                              wnd. algemeen directeur Melanchthon

Marleen Brummelink                     directeur Melanchthon Schiebroek

M.D. Kuster                                      directeur Melanchthon Mavo

Jaimie de Jongh                              directeur Melanchthon De Blesewic

Kasper Rodenburg                         directeur Melanchthon Berkroden

D. Maharban                                   directeur Melanchthon Kralingen

Cees de Jong                                   directeur Melanchthon Business School

V.M. Wolsheimer                           directeur Melanchthon Wilgenplaslaan

Bas van Hamburg                           directeur Calvijn Meerpaal

Arie Boom                                        directeur Calvijn Juliana

Erik Roth                                          directeur Accent Capelle

Huub van Blijswijk                         vz College van Bestuur   Stichting BOOR

Rob Fens                                          rector, vz centrale directie Wolfert van                                                            Borselen

Geoffrey van Melick                      directeur Wolfert College

Arnold Koot                                     directeur Wolfert Lansing

Peter Wind                                      directeur Wolfert Lyceum

Wendy Groen                                  directeur Wolfert Tweetalig

Bram van Welie                              directeur OSG Hugo de Groot

Roelof Louwsma                            directeur van Einstein Lyceum


Amsterdamse schoolleiders

Camyre de Adelhart Toorop     schoolleider Spring High

Hanneke de Gier                         rector van het Cygnus Gymnasium

Kim Wannet                                  directeur IVKO

Sander Jacobs                               directeur Montessori Lyceum Oostpoort

Hüseyin Asma                               rector Metis Montessori Lyceum & Kiem                                                          Montessori

Wrister Grommers                        rector Montessori Lyceum Amsterdam

Alwin Hietbrink                              rector-bestuurder Barleus Gymnasium

Christine Hylkema                         rector-bestuurder Vossius Gymnasium

Jeroen Bergamin                            rector Het 4e Gymnasium

Sandra Niemeijer                           rector Cartesius Lyceum

Luc Sluijsmans                                rector De Nieuwe Internationale School                                                           Esprit (DENISE)

Rosanne Bekker                             rector Berlage Lyceum

Jan-Willem Dienske                       rector Gerrit van der Veen College

Tommie Verheul                            rector de CSB

Coralie Pluut                                   rector Geert Groote College Amsterdam

Saskia Grotenhuis                          directeur ai. Cornelius Haga Lyceum,

Achmed Baâdoud                          dagelijks bestuurder Cornelius Haga                                                            Lyceum

Anja Veelenturf                              directeur Bindemeer College

Martine van Hoogen                     directeur-bestuurder De Amsterdamse                                                            MAVO

Lars Hoogmoed                              directeur-bestuurder De Amsterdamse                                                            MAVO

Babs Sirach                                      directeur Spinoza 21st

Jan-Paul Beekman                          rector bestuurder Spinoza Lyceum

Wendelien Hoedemaker              directeur Calandlyceum

Sufayil Dönmez                               directeur Lumion

Wilfred Vlakveld                             rector Hervormd Lyceum Zuid

Tom van Veen                                 rector-bestuurder Het Amsterdams                                                            Lyceum

Dyane Brummelhuis                      directeur Mundus College

Steven Tan                                       directeur Marcanti College

Iris van Hull                                     conrector Hervormd Lyceum West

Duco Homoet                                 conrector Hervormd Lyceum West

Simone de Kruijk                            rector Fons Vitae Lyceum

Joséphine Rutten                           rector St. Nicolaas Lyceum

Bert Schuller                                    rector St. Ignatius Gymnasium

Martin van Genderen                     schoolleider, Mediacollege Amsterdam,                                                             vmbo

Daphne van Manen                       directeur VO a.i., Mediacollege                                                            Amsterdam, vmbo

Elly Loman                                        rector Hyperion Lyceum


Schoolleiders
Rotterdam en Amsterdam

  info@schoolleidersrotterdamenamsterdam.nl